Voor Carolus de Jong zijn de maanden mei, juni en begin juli ieder jaar weer een bijzondere periode. Overdag staat hij als docent techniek voor de klas op Praktijkschool De Noordhoek in Gorinchem. Daarnaast rijdt hij kriskras door het land als examinator voor SVA. Breda, Amsterdam, Hengelo, Ridderkerk: overal beoordeelt hij leerlingen die toewerken naar een branchegericht certificaat.
Wie hem daarover spreekt, merkt al snel dat hij het vuur nog echt niet kwijt is. Integendeel. Na tien jaar als examinator is zijn passie voor het praktijkonderwijs en vso onverminderd groot. Via de telefoon vertelt hij over de leerlingen die hij ontmoet, de spanning die examens met zich meebrengen en de voldoening die het geeft om jongeren een stap verder te helpen. Daarbij kiest hij zijn woorden zorgvuldig en wil hij recht doen aan de ontwikkeling die een leerling heeft doorgemaakt. Want achter ieder examen schuilt, volgens hem, een leerling met een eigen verhaal.
Meer in hun mars
In de afgelopen tien jaar heeft Carolus honderden leerlingen geëxamineerd. Wat hem in al die jaren het meest is bijgebleven? Hij hoeft er niet lang over na te denken. “Veel mensen zien niet wat deze jongeren allemaal kunnen. Terwijl er ontzettend veel talent rondloopt.”
Volgens Carolus worden leerlingen in het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs nog te vaak beoordeeld op wat niet lukt. Terwijl hun kracht juist zichtbaar wordt wanneer zij in een praktische omgeving kunnen laten zien wat ze beheersen. Voor hem draait examineren daarom om meer dan beoordelen alleen. Het gaat ook om leerlingen de kans geven om te laten zien wat zij in huis hebben.
“Een certificering is voor de leerling een succeservaring. Dat geeft trots, zelfvertrouwen en eigenwaarde.” Het zijn woorden die zo op een tegeltje zouden kunnen. Toch klinken ze bij Carolus allesbehalve als een cliché. Na tien jaar examineren heeft hij van dichtbij gezien wat zo’n wow-ervaring met een leerling kan doen. Jongeren die twijfelden aan zichzelf, zien ineens dat ze iets kunnen. Dat ze ergens goed in zijn. Dat ze ertoe doen.
Vakmanschap én mensenkennis
Als examinator beoordeelt Carolus leerlingen binnen verschillende technische richtingen: fietstechniek, houtbewerking, metaalbewerking, autotechniek en signing. Wie denkt dat het daarbij alleen gaat om technische vaardigheden, heeft het mis. “Je moet vakkennis hebben, maar ook begrijpen wat er in een leerling omgaat.”
Voor sommige leerlingen is het examen een heuse stresstest. Ze hebben maanden toegewerkt naar dit moment en willen graag laten zien wat ze kunnen. De spanning kan daardoor flink oplopen. “Sommige leerlingen zijn zenuwachtig of blokkeren door faalangst. Dan moet je weten hoe je daarmee omgaat.”
Dat vraagt om meer dan alleen kennis van het vak. Ook om inlevingsvermogen, rust en het vermogen om op het juiste moment de juiste woorden te kiezen. Juist daarin helpt zijn ervaring als docent. “Ik werk zelf in het praktijkonderwijs. Daardoor weet ik wat er van leerlingen wordt gevraagd en wat er achter een prestatie schuilgaat.”
Groei en ontwikkeling
Als het gaat over onderwijs, ontwikkeling of het begeleiden van leerlingen, komt de gedreven onderwijsprofessional in hem bovendrijven. Dan komt Carolus echt los en vertelt hij over jongens en meiden die aan het begin van een traject weinig vertrouwen hadden in hun eigen kunnen. Over jongeren die stap voor stap omhoog klimmen en ontdekken dat ze meer kunnen dan ze zelf dachten en naar het MBO gaan. Dat is volgens hem precies de kracht van praktijkgericht leren én certificeren. Leerlingen werken ergens naartoe. Ze oefenen vaardigheden, ontwikkelen routines en ervaren dat inzet resultaat oplevert. Het certificaat aan het einde van het traject is daarvan de bekroning, maar niet het enige doel. Voor Carolus is het zeker zo belangrijk dat leerlingen tijdens het certificeringstraject ervaren dat zij vooruitgang boeken en succes kunnen behalen.
Examinator en ontwikkelaar
De betrokkenheid van Carolus bij SVA gaat verder dan examineren alleen. Naast zijn werk als examinator werkte hij de afgelopen jaren mee aan de ontwikkeling van verschillende SVA-programma’s. Zo is hij mede-ontwikkelaar van de proeven van vaardigheid voor Autotechniek en Signing. De proeven van vaardigheid vormen voor scholen een leidraad bij het vormgeven van hun praktijkonderwijs. Ze maken inzichtelijk welke vaardigheden leerlingen moeten beheersen en helpen docenten om leerlingen gericht voor te bereiden op certificering én arbeid. Zijn dubbele rol als docent en examinator maakt hem daarbij extra waardevol. Hij weet wat er in de klas gebeurt, welke vaardigheden werkgevers vragen en wat leerlingen nodig hebben om succesvol te zijn. “Als leerlingen horen dat ze geslaagd zijn en je ziet die trots op hun gezicht, dan weet je weer waarvoor je het doet.”
Nieuwe examinatoren gezocht
SVA groeit. Steeds meer scholen in het praktijkonderwijs en vso kiezen voor branchegerichte certificering. Dat vraagt ook om nieuwe examinatoren die hun vakkennis en ervaring willen inzetten voor leerlingen. Voor de richtingen Werken in een kapsalon (regio Randstad), Werken in de keuken (regio Gelderland en Overijssel) en Werken in de metaal (regio Gelderland en Overijssel) is SVA op zoek naar nieuwe examinatoren.
Interesse? Hier vind je meer informatie