In de keuken van het VSO Vierbeek College in Oosterbeek draait alles om leren door te doen. Hier klinkt het ritme van messen op snijplanken en hangt de geur van versgebakken broodjes. Vakdocent Johan Engel begeleidt zijn leerlingen stap voor stap richting hun SVA1-examen Horeca. “Onderwijs moet vooral om vonken gaan. Dat vonkje van trots, zelfvertrouwen en betrokkenheid – daar doe je het voor.”
Johan is gepokt en gemazeld in de horeca. Hij werkte in restaurants, hotels, catering en zelfs bij internationale evenementen. Ongeveer drie jaar geleden solliciteerde hij met succes bij het Vierbeek College na een tip. “Die overstap was de beste keuze die ik had kunnen maken. Je ziet hier jongeren met een rugzakje groeien – dat geeft ontzettend veel voldoening en energie.”
Praktijk, rekenen, taal – alles hangt samen
In Johans lessen vloeien praktijk, rekenen en taal voortdurend in elkaar over. Hij werkt met leerlingen uit de derde tot en met zesde klas, plus de entreeklas. “Sommige leerlingen weten niet wat een liter is,” vertelt hij. “Dan laat ik ze drie liter water afmeten: zes keer een halve liter pakken. Zo wordt rekenen direct tastbaar.”
Ook leesvaardigheid krijgt een plek. “Voor elk recept moeten ze eerst de eerste drie regels lezen, zodat ze scherp hebben wat ze nodig hebben. Als ze dat doen, pakken ze het hele proces sneller op. Je merkt dat taal, rekenen en praktijk elkaar versterken.”
Ook van fouten leren
Fouten maken hoort daarbij, en juist daarin schuilt de kans om te groeien. “Sommige leerlingen hebben wat extra inzicht nodig en soms is het ook goed dat een leerling in de fout gaat. Ook dat is leerzaam”, zegt Johan. Hij illustreert dit met een voorbeeld: “Een keer sneed een leerling zich in de vinger, ondanks zeven waarschuwingen. Dat was schrikken, maar ook een leerervaring. We hebben het samen besproken, en sindsdien letten ze beter op.”
Wat Johan maar wil zeggen: leren is een kwestie van vallen en opstaan . “Soms moet ik iets tien keer uitleggen, bijvoorbeeld hoe broodjes opgebouwd worden. Maar als het kwartje valt en ze in hun koksjasje groeien, dan is dat prachtig om te zien.”
Externe examinering
In juni 2026 gaan acht van Johans leerlingen op voor het SVA1-examen. Dat gebeurt altijd onder toezicht van een externe beoordelaar. “Dat is een heel waardevol punt van SVA,” zegt Johan. “Het maakt het eerlijk en objectief. Het certificaat dat ze krijgen, is het bewijs van hun vakmanschap – iets wat ze met trots kunnen laten zien bij stages of sollicitaties.”
Soms verrassen leerlingen hem. “Er was een jongen die in het begin nog twijfelde aan zichzelf. Uiteindelijk haalde hij zijn certificaat en werkt hij nu in de horeca. Zo mooi om te zien dat een leerling veel meer in zijn mars heeft dan hij zelf ooit dacht.”
Johan laat leerlingen pas op voor het SVA-examen als hij zeker weet dat ze er klaar voor zijn. “Niet elke leerling is meteen examenrijp,” legt hij uit. “Sommigen hebben een extra duwtje en wat bescherming nodig. Ik laat ze pas deelnemen als ik weet dat ze het aankunnen. Het is belangrijk dat ze met vertrouwen het examen ingaan, zodat ze kunnen laten zien wat ze écht kunnen.”
Stages
Stage vormt een wezenlijk onderdeel van het leerproces. Het stagebureau van school is dagelijks bezig om passende plekken te vinden, van Roadhouse Arnhem tot lokale cateraars. “Niet iedereen past overal,” vertelt Johan. “Maar omdat we wekelijks contact hebben met bedrijven, kunnen we snel schakelen. Zo leert elke leerling op zijn eigen tempo en in een omgeving die bij hem of haar past.”
Doorstroom, werk of vervolgopleiding
Na het behalen van hun certificaat zijn er meerdere routes: doorstromen naar het mbo, werken in de horeca of deelnemen aan een beschutte werkplek of dagbesteding. Leerlingen die meer uitdaging willen, kunnen binnen de school verder naar de entreeopleiding, een mooie opstap naar het mbo in samenwerking met ROC Rijn IJssel.
“Het gaat om vonken”
Johan hecht veel waarde aan dat leren niet alleen om het afvinken van vaardigheden gaat, maar om echte betrokkenheid en groei bij de leerlingen. Tijdens een studiedag van De Onderwijsspecialisten – de scholengroep waar het Vierbeek College deel van uitmaakt – hoorde hij een uitspraak die hem is bijgebleven: onderwijs moet niet alleen om vinken gaan, maar vooral om vonken. “Dat klopt helemaal,” zegt hij. “Vinken hoort erbij, je moet af en toe toetsen en checken. Maar uiteindelijk draait het om dat moment waarop het echt vonkt bij een leerling, als hij merkt: hé, ik kan dit.”
Sleutelfactoren
Het Vierbeek College gebruikt SVA niet alleen voor horeca. Ook bij metaal, hout, retail, dienstverlening en zorg werken docenten met de SVA-structuur en -certificering. “Die SVA-lijn zorgt voor rust en overzicht, voor leerlingen én collega’s,” zegt Johan.
Wat hij ook benadrukt: goede resultaten komen niet alleen door structuur of didactiek. “De relatie met leerlingen is essentieel. Je moet contact maken, vertrouwen geven en laten merken dat je in ze gelooft. Pas dan durven leerlingen fouten te maken, durven ze te vragen en durven ze te groeien.”
Ook de samenwerking en de teamgeest binnen het Vierbeek College is een sleutelfactor, stelt Johan. “Alle vakdocenten hier zijn toppers. We delen kennis, helpen elkaar en werken vanuit dezelfde principes samen met de docenten van de theorievakken. Die samenwerking maakt dat leerlingen echt kunnen groeien en dat leren op maat gerealiseerd wordt.”